De gemeente heeft zorgplicht voor de huisvesting van alle scholen binnen haar grondgebied. Zij moet daarbij zorgen voor voldoende capaciteit, kwaliteit, spreiding, bereikbaarheid en onderhoud.

Sommige gemeenten hebben deze taak doorgedecentraliseerd naar schoolbesturen. Zo ook de gemeente Nijmegen en een aantal kleinere gemeenten. Hier is het schoolbestuur de aanvragende partij, bouwheer en juridische eigenaar van de gebouwen (tenzij anders afgesproken). Daarnaast zijn zij gebruiker en huisvader en zijn verantwoordelijk voor de binnenkant van het gebouw.

Scholen krijgen een vergoeding van het Rijk (lumpsum) en besteden dit aan exploitatiekosten en onderhoud aan de binnenkant van het gebouw. Taken en verantwoordelijkheden rondom de huisvesting zijn verschillend belegd:

• bij eenpitters is de directeur verantwoordelijk
• bij kleine scholen zijn de taken en rollen verdeeld tussen bestuur en directeur
• bij grote scholen zijn er meestal 1 á 2 mensen die hier speciaal mee zijn belast.

Voorbeelden doordecentralisatie
 

• Raadsvoorstel: Overeenkomst Doordecentralisering (december 2007, Nijmegen) en de 
• Convenant: Prestatieafspraken Onderwijs (december 2007)  
   

Informatie over doordecentralisatie

• Doordecentralisatie in breder perspectief, bericht en verslag bijeenkomst 10 oktober 2012 in Nijmegen met meer dan 100 deelnemers uit het veld, inclusief de presentaties van gemeente Nijmegen, gemeente Breda, Conexus en Seakle Satter alsook het artikel in Schoolfacilities en het artikel in Schooldomein over deze bijeenkomst.
• Brief aan de Tweede Kamer, Vaste Kamercommissie Onderwijs (van de vier grote gemeenten (G4), maart 2012) met bijlage waarin vijf scenario's worden geschetst en aandachtspunten van mogelijke consequenties/risio's van (door) decentralisatier van onderwijshuisvesting.
• Doordecentralisatie en gemeentegarantie educatieve clusters Sint-Michielsgestel Oost en Den Dungen (gemeente Sint-michielsgestel, 8 december 2011): in het verslag staat beschreven wat ze willen bereiken, wat ze gaan doen en wat het gaat kosten. In dit verband is in mei 2012 het definitieve contract getekend voor de doordecentralisatie van twee scholen.
• Drie voorwaarden voor doordecentralisatie (zelfstandig adviseur Frank Leget, 2011): artikel over de voorwaarden voor doordecentralisatie van onderwijshuisvesting. Als drie belangrijkste noemt Leget vertrouwen, inhoudelijke ambitie en financiële ambitie en mogelijkheden.
• Door met doordecentralisatie (pagina Bouwstenen, april 2011) over voor- en nadelen, onderzoek en ervaring in Nijmegen met doordecentralisatie.
• Servicecentrum Scholenbouw (SCS) een succes (Jan Schraven in Schooldomein april 2010): Op gezamenlijke verzoek van VO raad en VNG startte het Servicecentrum Scholenbouw (SCS) in 2010 acht proefprojecten doordecentralisatie in het voortgezet onderwijs. SCS denkt dat de bezuinigingsronde bij gemeenten extra prikkel is om door te decentraliseren.
• Doordecentralisatie van huisvesting voor voortgezet onderwijs (VO-Raad, 2009). Rapport over de ervaring met doordecentralisatie. Schetst een positief beeld van waar en hoe is doorgedecentraliseerd in het VO.
• Doordecentralisatie in Nijmegen (vakblad Kader Primair, mei 2009): als allereerste in Nederland zetten gemeente Nijmegen en schoolbesturen in december 2007 hun handtekening onder een contract dat doordecentralisatie realiseerde. Daar ging een langdurig onderhandelingsproces aan vooraf. De ervaringen tot nu toe zijn positief.
• Baas over eigen school (Onderwijsraad, februari 2009): Dit rapport onderzoekt doordecentralisatie op onder meer de kansen, risico's, relevantie, het proces en aan de hand van een aantal casussen.

Onderzoek en praktijkvoorbeelden onderwijshuisvesting door corporaties

• Antaris, Leusden: Multi Functioneel Centrum van woningstichting Leusden.

Corporaties in onderwijs

• Maatschappelijk vastgoed biedt corporaties kans op nieuwe legitimering (Tijdschrift voor de Volkshuisvesting, februari 2012) maatschappelijk vastgoed, de huisvesting van bijvoorbeeld scholen, buurtcentra en zorg, biedt corporaties een kans om ook in de 21-ste eeuw een legitieme bijdrage te leveren aan de samenleving. uit onderzoek van adviesbureau Quintis en persblik blijkt echter dat de sector onvoldoende is voorbereid op de nieuwe kerntaak.
• Onderzoek Maatschappelijk vastgoed, een nieuwe kerntaak (Quintis en Persblik, en CorporatieNL, 2011): resultaten, enquête en enkele interviews met corporaties over hoe zij met maatschappelijk vastgoed omgaan, waaronder onderwijs.